De Sahih al-Bukhari

Ustadh Saoed Khadje
Dar-al-'Ilm - Instituut voor Islam Studies

De wens om een compilatie

Imam Al-Bukhari heeft veel werken geschreven, maar hij is natuurlijk het meeste bekend om zijn hadiethverzameling, de zogenoemde Sahih Al-Bukhari. In de tijd dat Imam Al-Bukhari leefde, waren er al veel hadiethwerken samengesteld. Hij zag dit soort werken en vond daarin allerlei soorten overleveringen, zowel authentieke als zwakke. Hij wenste toen een verzameling te maken waarin alleen betrouwbare ahaadieth in vermeld zouden staan. Een werk met overleveringen waar geen twijfels over zouden zijn. Eén van zijn leraren in hadieth, de befaamde Ishaq ibn Rahaway (ook wel: Ruhaayah) versterkte deze intentie van hem. Imam Al-Bukhari zei: “Wij zaten een keer in zijn gezelschap toen hij zei: “Als jij alleen maar een werk zou samenstellen met betrouwbare overleveringen.” Deze woorden bleven in mijn hart.”

Van al de hadieth die hij tot zijn beschikking had, stelde hij een collectie samen en noemde het: Al-Jami’ as-Sahih al-Musnad al-Mukhtasar min ar-RasulAllahi wa Sunanihi wa Ayamihi - “Het Compendium van betrouwbare overleveringen met een onafgebroken keten en die de zaken beknopt weergeeft betreffende de boodschapper van Allah, (en) zijn wijzen (manier van doen) en zijn tijden.” Dit werk staat over het algemeen bekend als Al-Jami’ as-Sahih of als Sahih Al-Bukhari

De titel zelf zegt al veel over het werk. De vier kernwoorden hierin zijn (1) Al-Jami’, (2) as-Sahih, (3) al-Musnad en (4) al-Mukhtasar.

Al-Jami’ geeft aan dat al de onderwerpen over de religie worden gedekt, zoals: geloofsleer (aqiedah), handelingen of rituelen die betrekking hebben op de aanbidding (‘ibadat), huwelijk, scheiding, erfrecht, handel, biografie van de Profeet (vrede zij met hem), deugden van de metgezellen, het goede gedrag, het volgen van de soennah, etcetera.

As-Sahih geeft aan dat hij er overeenkomstig zijn uiterst strikte criteria geen zwakke overleveringen in heeft vermeld. Hij zei ook dat hij niets in de Jami’ had geplaatst, behalve wat authentiek (sahih) is.

Al-Musnad duidt aan al de opgenomen betrouwbare overleveringen direct terug te traceren zijn tot aan de Profeet (vrede zij met hem) zelf.

Al-Mukhtasar geeft te kennen dat het alleen een beknopte collectie is. Het is een samenvatting van betrouwbare (sahih) hadith. Dit wil dus niet zeggen dat in dit werk álle betrouwbare ahaadieth zijn opgenomen en dat er verder geen andere betrouwbare hadieth meer zijn. Het zegt ook niet dat Imam Al-Bukhari alle hadieth die hij tot zijn beschikking had hierin heeft opgenomen.

De selectie van ahadith daarin

Imam Al-Bukhari ging zo zorgvuldig mogelijk te werk en zei: “Ik heb mijn Sahih-werk verzameld in een tijdspan van zestien jaren. Dit zou kunnen betekenen dat hij rond het jaar 217H/832C moet zijn begonnen met het samenstellen van dit werk, toen hij 23 jaar oud was. Van al de 600.000 overleveringen die hij tot zijn beschikking had, zei Imam Al-Nawawi dat er 7275 ahaadieth daarvan staan vermeld in zijn Sahih. Als de herhalingen niet worden meegerekend komt het uit op zo een 4000 ahaadieth. De befaamde hadiethonderzoeker Muhammad Mustafa 'Azami vermeld dat het er 9082 zijn en zonder de herhalingen komt het uit op 2602. Hierbij zijn dan niet de ahaadieth mawquf (die stoppen bij een metgezel/sahabi) en uitspraken van de opvolgers (tabi'in) geteld. Verschillende geleerden hebben hier hun meningen en berekenwijze voor.

Imam Al-Bukhari probeerde het zo beknopt mogelijk te houden en alleen mee te geven wat hij relevant achtte. Daarom heeft hij van alle ahaadieth die hij kende slechts enkele opgenomen in zijn verzameling. Deze verdeelde hij weer onder in hoofdstukken naar onderwerp.
Voor iedere hadieth die hij selecteerde om in zijn Sahih op te nemen, nam hij eerst een bad (ghusl) en verrichte hij twee raka'at nafl (vrijwillig) gebed en maakte de smeekbede van istikhara (hulp vragen aan Allah om een besluit te nemen). Als hij zich daar later goed bij voelde, plaatste hij het in zijn werk.

Bukhari moet je begrijpen

Imam Al-Bukhari heeft in zijn verzameling een methode gebruikt die de student van kennis moet kunnen inzien en begrijpen. De tijd waarin dit soort werken werden samengesteld, was het op de eerste plaats vooral andere geleerden die hier hun profijt uit konden halen. Boekwerken thuis hebben, zoals wij dat nu hebben in onze eigen boekenkast, was niet iets wat gebruikelijk was voor 'de gewone man'. Wij kunnen Sahih Al-Bukhari zo kopen of via internet downloaden. Maar om er goed mee overweg te kunnen moet je wel meer over zijn werkwijze te weten komen.

Status van Sahih Al-Bukhari

"Van alle boeken (in hadith) is het boekwerk van Al-Bukhari de beste."
- Imam Al-Nasa'i -
"Na de Koran is er geen boek onder de hemel die betrouwbaarder is dan de Sahih van Al-Bukhari en Muslim."
- Ibn Taimiyyah -
"Het beste en meest superieure boek in de Islam na de Koran, is het boek van Imam al-Bukhari."
- Imam Al-Dhahabi -
"Als iemand een heel jaar moest reizen om Al-Jami' al-Sahih te horen, dan zou dat geen verloren moeite zijn geweest."
- Imam Al-Dhahabi -

Bekende commentaren

Er zijn enkele belangrijke werken die verdieping geven in de ahaadieth vermeld in Sahih Al-Bukhari, De meest bekende zijn de volgende:

  • Fath al-Bari van Ibn Hajar
  • 'Umdat ul-Qari van 'Aini
  • Irshad al-Sa'ir van Al-Qastallani